Vrijwel iedere zendamateur zou graag wel eens een verbinding in cw willen kunnen maken voor b.v. wat mooie dx of tijdens een contest. Velen beginnen dan ook enthousiast met het leren opnemen van Morseseinen. Je voelt je dan al een hele piet als je alle letters en cijfers goed hebt leren herkennen op zo’n 12 WPM. Probeer je met deze basis te luisteren op de HF-banden dan wordt je echter geïntimideerd door de snelheden van 25 tot 30 WPM waarmee vaak gewerkt wordt. Afhaken is nu  niet meer nodig want er zijn tegenwoordig goede hulpmiddelen voor opnemen van cw. Puriteinen zullen beweren dat dit niet mag want het moet altijd op het gehoor worden genomen. Deze zeurpieten hebben dan vaak geen weet van de ontstaansgeschiedenis van de edele kunst van het werken met Morse.

Is het niet op het gehoor nemen van cw eigenlijk valsspelen?

De morsecode werd aanvankelijk helemaal NIET op het gehoor genomen! Sterker nog, er was aanvankelijk zelfs helemaal geen toontje te horen! De ontvangen code werd automatisch (!) op papier geschreven om daarna  te worden uitgelezen. De operators herkenden op den duur aan het geklik van het ontvangstapparaat welke letters werden gezonden en schreven die dan direct op. Dit bleek handig als de aanvankelijk niet erg betrouwbare apparatuur weer eens niet correct functioneerde. Op het gehoor nemen werd hiermee steeds belangrijker. Nadat er later ook audio uit de ontvanger kwam kon er ook een toontje tevoorschijn worden gehaald wat de ontvangst op het gehoor sterk vereenvoudigde. Een automatische lezer is dus geheel in de geest van de aanvankelijk opzet van het overbrengen van berichten met behulp van morse. Op het gehoor opnemen blijft wel veel spannender.

Computer

Via de computertechniek zijn al jaren programma’s beschikbaar die cw kunnen ontcijferen. Echter in de praktijk op onze HF-banden met storing, fading of extreem zachte of juist zeer luide signalen daar ligt de uitdaging voor zo’n cw-lezer. Het menselijk gehoor kan over het algemeen goed omgaan met al deze verschillende omstandigheden. Een computerprogramma kan tegenwoordig best goed allerlei verschillende situaties aan maar kan niet zoals een mens iets ‘aanvoelen’ en dat blijft nog wel even het grote verschil. Dit neemt niet weg dat een cw-lezer op de computer, zeker in het begin, prima kan helpen.

Praktijk

Bij ongestoorde signalen wordt ongeacht de seinsnelheid van het tegenstation alles, dus 100%, via de computer gedecodeerd. In de praktijk wordt deze 100 % natuurlijk zelden of nooit gehaald. Zeker niet op HF in een contest, bij geweldig goede condities of als er juist heel zwakke signalen zijn loopt het percentage hard terug. Maar een cw-lezer blijft steeds een handig hulpje.

N1MM Logger+ samen met FLdigi

 

 

Ik gebruik hier voor zowel phone, RTTY als cw altijd het logprogramma N1MM Logger+ voor wedstrijden (contesten) op HF en VHF. In N1MM Logger+ is de mogelijkheid ingebouwd om een cw-lezer (cw-reader) te gebruiken die qua gebruik dan helemaal is geïntegreerd in N1MM. Ik heb deze mogelijkheid eens uitgeprobeerd. Omdat ik voor de ontvangst van PSK er ook al gebruik van maakte heb ik het gratis programma FLdigi als decoder ingezet.

Hiervoor installeer je FLdigi eerst gewoon op de computer. Probeer het dan even uit en sluit het dan weer af zonder verder aandacht aan de instellingen in FLdigi te schenken. Je gebruikt straks voor de cw-lezer straks alleen het werkzame deel, de zogenaamde ‘engine’ van FLdigi, die wordt dan gestart vanuit N1MM en gebruikt dan andere instellingen.
Het gaat dus alleen om een cw-lezer want voor het zenden van cw wordt of N1MM zelf of een gewone seinsleutel gebruikt.

De opzet voor gebruik van FLdigi in N1MM is duidelijk omschreven op de website van N1MM. Zie deze LINK. Belangrijk is om de juiste geluidskaart voor ontvangst in te stellen. Stel de audiotoon in op dezelfde frequentie als die je op de TRX gebruikt, b.v 700 Hz, dan ben je steeds ‘zero beat’ afgestemd. In de waterval van FLdigi is, binnen een paar Hertz,  heel goed  te zien of je juist bent afgestemd op het tegenstation.

Uitproberen van de cw-lezer op HF

In een contest werd  hier door FLdigi direct Dick PG6F ontcijferd die cq riep in cw op 20 meter. Even klikken in de ‘DI’ (het venster van FLdigi in N1MM) op de call en deze werd direct op de juiste plek bij N1MM in de ‘Entry’ geplaatst.

 

 

Aanroepen door mij leverde  “GM PA5WT 599 098” op. Ook hier wordt na klikken op het nummer dit automatisch ingevuld bij N1MM. Door op F3 te drukken bevestigde ik, in morse, dat alles goed ontvangen was en gaf aan Dick een rapport: “ TU 599 103”. Dick bevestigde dat hij alles ontvangen had met TU en hij ging weer door in deze contest. Deze verbinding kon hier dus worden gelogd. Het grappige is dat je een verbindingen zo met matige vaardigheid in morse toch kunt maken. Het lijkt zo wel op FT8 maar dan leuker …..

Hierna geprobeerd een qso te maken door zelf cq te roepen. Dat ging wel wat minder soepeltjes. Twee aanroepende stations door elkaar heen was voor FLdigi lastig. Voor mij natuurlijk ook maar ik kon er toch op het gehoor een call uit peuteren. Het gegeven rapport werd weer wel goed ontvangen door FLdigi en ik kon dit weer door te klikken automatisch invullen in N1MM. Invullen via klikken hoeft natuurlijk niet want je kunt ook de gegevens zelf altijd intoetsen.

Ook hier nog als decoder ‘CWget’ gebruikt voor het decoderen van morse maar daarvan verschilde de resultaten van die met FLdigi maar weinig. De waterval van FLdigi is echter een veel handiger hulpmiddel bij het afstemmen dan het spectrum van CWget.

Conclusie

Verwacht dus geen wonderen van een cw-lezer maar het is beslist een handig hulpmiddel als je nog niet erg zeker bent van de eigen morse-vaardigheid. De bovengenoemde opzet geeft dan een goede ondersteuning. Een run (zelf cq roepen) maken is met behulp van FLdigi alleen te doen op een rustige band met weinig storing. S&P (zelf stations zoeken en dan werken) kan perfect met wat hulp van FLdigi.

Het mooie is dat je tegenstation het echt niet door zal hebben dat je niet op het gehoor neemt maar wel blij zal zijn met weer een nieuw qso. Ben je dus blijven steken in de basiskennis van morse kun je zo met wat hulp van FLdigi ineens toch best aardig uit de voeten in cw.

Kees PA5WT